200.000
Ca đột quỵ/năm tại Việt Nam
80%
Do nhồi máu não (tắc mạch)
4.5 giờ
Thời gian vàng cấp cứu đột quỵ
70%
Cải thiện vận động với châm cứu sớm
Tổng quan
Liệt nửa người (Hemiplegia / Bán thân bất toại) là tình trạng mất hoặc giảm khả năng vận động ở một bên cơ thể, thường gặp sau tai biến mạch máu não (đột quỵ). Đây là di chứng phổ biến nhất của đột quỵ, ảnh hưởng nghiêm trọng đến khả năng tự chăm sóc và chất lượng cuộc sống.
Nguyên nhân
- Nhồi máu não (80%): cục máu đông tắc nghẽn mạch máu não
- Xuất huyết não (20%): mạch máu não bị vỡ do huyết áp cao
- Yếu tố nguy cơ: tăng huyết áp, tiểu đường, rối loạn mỡ máu, hút thuốc, béo phì
- Nguyên nhân khác: chấn thương sọ não, u não, viêm não
Triệu chứng & nhận biết FAST
- F (Face): Mặt méo một bên -- yêu cầu bệnh nhân cười
- A (Arm): Yếu liệt tay -- giơ 2 tay lên, một bên rơi xuống
- S (Speech): Nói ngọng -- nói câu đơn giản không rõ
- T (Time): Thời gian -- GỌI CẤP CỨU 115 NGAY LẬP TỨC
Triệu chứng liệt nửa người sau đột quỵ:
- Yếu hoặc mất hoàn toàn vận động một bên cơ thể
- Méo miệng, liệt mặt, rối loạn ngôn ngữ
- Rối loạn nuốt, khó ăn uống
- Tê bì, mất cảm giác bên liệt
- Giảm trí nhớ, thay đổi tính cách
Điều trị: Tây Y và Đông Y
Tây Y
Cấp cứu + phục hồi chức năng
Đông Y
Châm cứu thông kinh hoạt lạc
- Giai đoạn cấp: thuốc tiêu sợi huyết (rt-PA trong 4.5 giờ)
- Phẫu thuật giải áp nếu xuất huyết lớn
- Vật lý trị liệu: tập vận động, đi lại
- Ngôn ngữ trị liệu, tâm lý trị liệu
- Châm cứu kinh lạc: kích thích dẫn truyền thần kinh
- Bổ dương hoàn ngũ thang: bổ khí, hoạt huyết, thông lạc
- Xoa bóp bấm huyệt: thư giãn cơ, tăng tuần hoàn
- Bài tập vận động YHCT: phục hồi chức năng dần dần
Tây Y
Cấp cứu + phục hồi chức năng
- Giai đoạn cấp: thuốc tiêu sợi huyết (rt-PA trong 4.5 giờ)
- Phẫu thuật giải áp nếu xuất huyết lớn
- Vật lý trị liệu: tập vận động, đi lại
- Ngôn ngữ trị liệu, tâm lý trị liệu
Đông Y
Châm cứu thông kinh hoạt lạc
- Châm cứu kinh lạc: kích thích dẫn truyền thần kinh
- Bổ dương hoàn ngũ thang: bổ khí, hoạt huyết, thông lạc
- Xoa bóp bấm huyệt: thư giãn cơ, tăng tuần hoàn
- Bài tập vận động YHCT: phục hồi chức năng dần dần
Bổ Dương Hoàn Ngũ Thang -- Bài thuốc kinh điển cho Trúng Phong
Thành phần
- Hoàng kỳ 120g -- bổ khí, dẫn huyết (dùng liều lớn)
- Đương quy vĩ 6g -- hoạt huyết, không bổ huyết
- Xuyên khung 3g -- hành khí, hoạt huyết
- Đào nhân 3g -- phá huyết, thông lạc
- Hồng hoa 3g -- hoạt huyết hóa ứ
- Xích thược 5g -- lương huyết hoạt huyết
- Địa long 3g -- thông kinh lạc
Cách dùng
Sắc uống ngày 1 thang, liệu trình dài 3-6 tháng. Hoàng kỳ liều lớn là đặc trưng của bài.
Ghi chú: Bài thuốc của danh y Vương Thanh Nhậm. Phải có thầy thuốc kê đơn và theo dõi. Chỉ dùng giai đoạn phục hồi, không dùng giai đoạn cấp.
Phương pháp phục hồi tại Thái Y Viện
Huyệt Bách Hội (GV20)
Đỉnh đầu. Thăng dương, khai khiếu, tỉnh não. Huyệt chủ cho mọi bệnh não.
Huyệt Hợp Cốc (LI4)
Giữa ngón cái và trỏ. Thông kinh hoạt lạc chi trên, phục hồi vận động tay.
Huyệt Túc Tam Lý (ST36)
Dưới đầu gối 3 thốn. Bổ khí, cường cơ, phục hồi vận động chân.
- Châm cứu toàn thân: Bách Hội, Phong Trì, Hợp Cốc, Khúc Trì (tay); Túc Tam Lý, Tam Âm Giao, Dương Lăng Tuyền (chân); Nội Quan (an thần)
- Điện châm: kích thích dẫn truyền thần kinh, phục hồi cơ lực
- Xoa bóp bấm huyệt: thư giãn cơ co cứng, tăng tuần hoàn bên liệt
- Thuốc thang: Bổ dương hoàn ngũ thang hoặc Lục vị địa hoàng hoàn tùy thể
- Bài tập vận động: từ thụ động sang chủ động, tập đi, tập tay dần dần
Phòng ngừa đột quỵ
- Kiểm soát huyết áp: dưới 140/90 mmHg, uống thuốc đều đặn
- Kiểm soát đường huyết: HbA1c dưới 7%
- Kiểm soát cholesterol: giảm LDL, tăng HDL
- Chế độ ăn lành mạnh: nhiều rau xanh, cá, hạn chế muối, chất béo bão hòa
- Tập thể dục đều đặn: 150 phút/tuần cường độ vừa
- Bỏ thuốc lá, hạn chế rượu bia
- Kiểm tra sức khỏe định kỳ: mỗi 6 tháng nếu có yếu tố nguy cơ
Người thân bị liệt nửa người sau đột quỵ?
Châm cứu sớm giúp phục hồi vận động và khả năng tự chăm sóc. Đặt lịch khám ngay tại Thái Y Viện.