15-20%
Người trưởng thành bị chóng mặt/năm
4 thể
Đông Y phân loại chính xác
BPPV
Nguyên nhân phổ biến nhất
Tổng quan
Hai dạng chính:
- Chóng mặt (Vertigo): cảm giác quay cuồng, liên quan đến hệ thống tiền đình
- Sầm tối mặt (Presyncope): choáng váng, hoa mắt, do giảm lưu lượng máu đến não
Quan điểm Đông Y
Chóng mặt thuộc chứng "Huyễn vựng". Bốn thể chính: Can dương thượng cang (huyết áp cao), Thận tinh bất túc (thận yếu), Tỳ hư đàm thấp (đàm gây tắc), Khí huyết hư (thiếu máu).
Nguyên nhân
Tây Y
- BPPV: sỏi tai di chuyển trong ống bán khuyên
- Viêm dây thần kinh tiền đình, bệnh Meniere
- Hạ huyết áp tư thế: đứng dậy đột ngột
- Rối loạn nhịp tim, thiếu máu
Đông Y
- Can dương thượng cang: huyết áp cao, đau đầu, mặt đỏ
- Tỳ hư đàm thấp: đầy bụng, buồn nôn, người nặng nề
- Thận tinh bất túc: ù tai, đau lưng, tiểu đêm
- Khí huyết hư: sắc mặt nhợt, mệt mỏi, tim hồi hộp
Triệu chứng
- Quay cuồng, nghiêng ngả, mất thăng bằng
- Buồn nôn, nôn, vã mồ hôi
- Ù tai, nghe kém (hội chứng Meniere)
- Tê yếu tay chân, tim hồi hộp (thiếu máu)
Dấu hiệu nguy hiểm cần cấp cứu
Chóng mặt kèm yếu liệt nửa người, nói ngọng, méo miệng, đau đầu dữ dội đột ngột -- có thể là dấu hiệu đột quỵ, cần đến bệnh viện NGAY.
Điều trị: Tây Y và Đông Y
Tây Y
Thuốc + phục hồi tiền đình
Đông Y
Bình Can, hóa đàm, bổ huyết
- Thuốc chống chóng mặt (Betahistine, Cinnarizine)
- Thuốc chống nôn (Metoclopramide)
- Bài tập phục hồi chức năng tiền đình (Epley)
- Điều trị bệnh nền (huyết áp, thiếu máu)
- Can dương: Thiên ma câu đằng ẩm -- bình Can tức phong
- Đàm thấp: Bán hạ bạch truật thiên ma thang -- hóa đàm
- Thận hư: Lục vị địa hoàng hoàn -- bổ Thận
- Khí huyết hư: Nhân sâm dưỡng vinh thang -- bổ khí huyết
Tây Y
Thuốc + phục hồi tiền đình
- Thuốc chống chóng mặt (Betahistine, Cinnarizine)
- Thuốc chống nôn (Metoclopramide)
- Bài tập phục hồi chức năng tiền đình (Epley)
- Điều trị bệnh nền (huyết áp, thiếu máu)
Đông Y
Bình Can, hóa đàm, bổ huyết
- Can dương: Thiên ma câu đằng ẩm -- bình Can tức phong
- Đàm thấp: Bán hạ bạch truật thiên ma thang -- hóa đàm
- Thận hư: Lục vị địa hoàng hoàn -- bổ Thận
- Khí huyết hư: Nhân sâm dưỡng vinh thang -- bổ khí huyết
Phương pháp điều trị tại Thái Y Viện
Huyệt Bách Hội (GV20)
Đỉnh đầu, giao điểm đường giữa và đường nối hai đỉnh tai. Thăng dương, khai khiếu, giảm chóng mặt.
Chóng mặt, đau đầu, mất ngủ
Huyệt Phong Trì (GB20)
Hõm sau xương chẩm. Bình Can tức phong, tăng tuần hoàn não.
Chóng mặt, đau đầu, ù tai
Huyệt Nội Quan (PC6)
Cổ tay trong 2 thốn. An thần, giảm buồn nôn kèm chóng mặt.
Chóng mặt, buồn nôn
Phác đồ tại Thái Y Viện
- Bắt mạch xác định thể bệnh: Can dương, đàm thấp, Thận hư hay Khí huyết hư
- Châm cứu: Bách Hội, Phong Trì, Hợp Cốc, Nội Quan, Túc Tam Lý, Tam Âm Giao
- Thuốc thang: bài thuốc tùy thể -- liệu trình 2-4 tuần
- Hướng dẫn dưỡng sinh: bài tập cổ, hít thở sâu, yoga nhẹ nhàng
Phòng ngừa
- Tránh thay đổi tư thế đột ngột: ngồi dậy từ từ, đứng lên chậm
- Ăn uống cân bằng: uống đủ nước, giảm muối, tránh caffeine quá mức
- Ngủ đủ giấc: 7-8 giờ/đêm, tránh thức khuya
- Tập thể dục đều đặn: đi bộ, yoga, thái cực quyền
- Kiểm tra sức khỏe định kỳ: huyết áp, đường huyết, cholesterol
Chóng mặt tái phát, thế giới quay cuồng?
Châm cứu Bách Hội kết hợp thuốc theo thể bệnh giúp kiểm soát chóng mặt hiệu quả.
