Mãn tính
Bệnh diễn tiến từng đợt
15-30 tuổi
Độ tuổi khởi phát phổ biến
Tăng nguy cơ
Ung thư đại tràng nếu kéo dài
Tổng quan
Viêm loét đại tràng (Ulcerative Colitis) là bệnh viêm mạn tính ở lớp niêm mạc đại tràng (ruột già), gây chảy máu, tiêu chảy kéo dài và rối loạn tiêu hóa. Bệnh diễn tiến từng đợt, xen kẽ giữa giai đoạn bùng phát và thuyên giảm.
Nguyên nhân
- Rối loạn miễn dịch: hệ miễn dịch tấn công nhầm niêm mạc đại tràng
- Yếu tố di truyền: gia đình có người mắc tăng nguy cơ 10-15%
- Chế độ ăn không lành mạnh: nhiều đường, dầu mỡ, thiếu chất xơ
- Stress kéo dài: kích hoạt đợt bùng phát
- Mất cân bằng vi khuẩn đường ruột
- Lạm dụng kháng sinh, NSAIDs
Triệu chứng
- Tiêu chảy kéo dài, phân có máu hoặc chất nhầy
- Đau quặn bụng, đặc biệt trước khi đi tiêu
- Mệt mỏi, sụt cân, thiếu máu
- Sốt nhẹ, đau khớp (biểu hiện ngoài ruột)
- Giãn đại tràng cấp (Toxic megacolon): đe dọa tính mạng
- Tăng nguy cơ ung thư đại tràng: sau 8-10 năm mắc bệnh
- Suy dinh dưỡng, thiếu máu mạn tính
Điều trị: Tây Y và Đông Y
Tây Y
Ức chế miễn dịch
Đông Y
Thanh nhiệt kiện Tỳ
- Aminosalicylates (5-ASA): Mesalazine
- Corticosteroids cho đợt bùng phát
- Thuốc ức chế miễn dịch (Azathioprine)
- Phẫu thuật cắt đại tràng (trường hợp nặng)
- Hoàng liên, Hoàng bá: thanh nhiệt giải độc đường ruột
- Bạch truật, Đảng sâm: kiện Tỳ bổ Vị
- Châm cứu Túc Tam Lý, Trung Quản: cải thiện tiêu hóa
- Chế độ ăn ấm, dễ tiêu, tránh đồ lạnh cay nóng
Tây Y
Ức chế miễn dịch
- Aminosalicylates (5-ASA): Mesalazine
- Corticosteroids cho đợt bùng phát
- Thuốc ức chế miễn dịch (Azathioprine)
- Phẫu thuật cắt đại tràng (trường hợp nặng)
Đông Y
Thanh nhiệt kiện Tỳ
- Hoàng liên, Hoàng bá: thanh nhiệt giải độc đường ruột
- Bạch truật, Đảng sâm: kiện Tỳ bổ Vị
- Châm cứu Túc Tam Lý, Trung Quản: cải thiện tiêu hóa
- Chế độ ăn ấm, dễ tiêu, tránh đồ lạnh cay nóng
Phương pháp điều trị tại Thái Y Viện
Huyệt Túc Tam Lý (ST36)
Dưới đầu gối 3 thốn. Kiện Tỳ hòa Vị, bổ khí dưỡng huyết. Cải thiện chức năng đại tràng.
Huyệt Thiên Khu (ST25)
Ngang rốn, cách 2 thốn. Điều hòa đại tiểu trường, chỉ tả, giảm đau bụng.
Bài thuốc Thanh nhiệt kiện Tỳ cho đại tràng
Thành phần
- Hoàng liên 8g -- thanh nhiệt giải độc đường ruột
- Bạch truật 12g -- kiện Tỳ trừ thấp
- Đảng sâm 12g -- bổ khí
- Phục linh 10g -- lợi thấp kiện Tỳ
- Mộc hương 6g -- hành khí chỉ thống
Cách dùng
Sắc uống ngày 1 thang, chia 2 lần. Liệu trình 2-4 tuần tùy mức độ.
Ghi chú: Bài thuốc mẫu, cần thầy thuốc gia giảm theo tình trạng cụ thể. Kết hợp chế độ ăn phù hợp.
- Châm cứu: Túc Tam Lý, Trung Quản, Thiên Khu, Quan Nguyên -- kiện Tỳ hòa Vị
- Thuốc thang: tùy thể bệnh -- thanh nhiệt giải độc hoặc bổ Tỳ Vị
- Xoa bóp bấm huyệt: cải thiện lưu thông khí huyết vùng bụng
- Hướng dẫn chế độ ăn: ấm, dễ tiêu, tránh đồ lạnh sống
Phòng ngừa đợt bùng phát
- Ăn thức ăn ấm, dễ tiêu: cháo, súp, rau nấu mềm
- Tránh tuyệt đối: đồ lạnh, cay nóng, rượu bia, đồ chiên rán
- Quản lý stress: thiền, yoga, hít thở sâu
- Bổ sung men vi sinh: tái tạo hệ vi sinh đường ruột
- Tập thể dục nhẹ nhàng: đi bộ, bơi lội
- Theo dõi định kỳ: nội soi đại tràng theo lịch bác sĩ
Viêm đại tràng tái phát liên tục?
Phương pháp thanh nhiệt kiện Tỳ giúp kiểm soát bệnh lâu dài, giảm đợt bùng phát.