Tổng quan về bệnh ho
Ho (Đông Y gọi là Khái Thấu) là một phản xạ tự nhiên của cơ thể để tống dị vật hay dịch nhầy ra khỏi đường hô hấp. Tuy nhiên, khi ho kéo dài hơn 3 tuần hoặc kèm theo các triệu chứng bất thường, đây có thể là dấu hiệu của những vấn đề sức khỏe nghiêm trọng hơn.
30%
người Việt bị ho kéo dài mỗi năm
4 thể
bệnh phân loại theo Đông Y
3 tuần
ho kéo dài cần đi khám
Ho được phân thành hai dạng chính: ho khan (không có đờm) và ho có đàm (kèm theo dịch nhầy). Tùy theo nguyên nhân và tình trạng, ho có thể kéo dài vài ngày, vài tuần, hoặc vài tháng nếu điều trị không đúng cách.
Ho kèm sốt cao, khó thở, ho ra máu trong đờm, hoặc ho kéo dài hơn 3 tuần không khỏi -- hãy đến cơ sở y tế ngay lập tức.
Nguyên nhân gây ho
- Cảm lạnh, cảm cúm do virus
- Viêm phổi, viêm phế quản, viêm họng
- Ô nhiễm không khí, khói bụi
- Dị ứng: phấn hoa, lông thú, bụi nhà
- Hen suyễn, COPD
- Trào ngược dạ dày thực quản (GERD)
- Phế âm hư, tỳ hư sinh đàm
- Can hỏa phạm phế
Trong Đông Y, ho được phân tích theo nguyên lý biện chứng luận trị: ngoại tà (phong hàn, phong nhiệt, thấp nhiệt) xâm nhập phế hệ, hoặc nội thương do tạng phủ suy yếu. Việc xác định đúng nguyên nhân là bước quan trọng nhất để điều trị hiệu quả.
Triệu chứng và phân loại theo thể bệnh
Thầy thuốc Đông Y sẽ bắt mạch, vọng chẩn để xác định thể bệnh trước khi kê đơn:
Thể Phong hàn
- Ho khan, đờm loãng màu trắng
- Sợ lạnh, đau họng nhẹ
- Ngạt mũi, chảy nước mũi trong
- Rêu lưỡi trắng mỏng, mạch phù
Thể Phong nhiệt
- Ho có đờm vàng đặc
- Đau họng nhiều, sốt, miệng khô
- Khát nước, nước tiểu vàng
- Rêu lưỡi vàng, mạch sác
Thể Phế âm hư
- Ho khan kéo dài, ít đờm
- Miệng khô, họng khô
- Mệt mỏi, ra mồ hôi trộm
- Lưỡi đỏ ít rêu, mạch tế sác
Thể Đàm thấp
- Ho có đờm đặc, lượng nhiều
- Tức ngực, khó thở, chán ăn
- Bụng trướng, phân lỏng
- Rêu lưỡi trắng nhờn, mạch hoạt
Điều trị: Tây Y so với Đông Y
Tây Y
Kiểm soát triệu chứng nhanh
Đông Y
Điều trị tận gốc, cân bằng cơ thể
- Thuốc giảm ho: Dextromethorphan cho ho khan
- Kháng sinh: Amoxicillin, Azithromycin khi do vi khuẩn
- Thuốc giãn phế quản: Salbutamol, Corticosteroid
- Thuốc kháng histamine cho ho do dị ứng
- Điều trị bệnh nền: GERD, suy tim, lao phổi
- Hỗ trợ: Xông hơi, máy tạo độ ẩm
- Châm cứu: Thông phế khí, hóa đàm, giảm ho
- Thuốc thang: Gia giảm theo từng thể bệnh
- Xoa bóp bấm huyệt: Thư giãn phế hệ
- Dưỡng sinh: Khí công, hít thở sâu, yoga
- Bài thuốc dân gian: Mật ong chanh, lá hẹ hấp
- Cân bằng âm dương, khu tà, bổ chính
Tây Y
Kiểm soát triệu chứng nhanh
- Thuốc giảm ho: Dextromethorphan cho ho khan
- Kháng sinh: Amoxicillin, Azithromycin khi do vi khuẩn
- Thuốc giãn phế quản: Salbutamol, Corticosteroid
- Thuốc kháng histamine cho ho do dị ứng
- Điều trị bệnh nền: GERD, suy tim, lao phổi
- Hỗ trợ: Xông hơi, máy tạo độ ẩm
Đông Y
Điều trị tận gốc, cân bằng cơ thể
- Châm cứu: Thông phế khí, hóa đàm, giảm ho
- Thuốc thang: Gia giảm theo từng thể bệnh
- Xoa bóp bấm huyệt: Thư giãn phế hệ
- Dưỡng sinh: Khí công, hít thở sâu, yoga
- Bài thuốc dân gian: Mật ong chanh, lá hẹ hấp
- Cân bằng âm dương, khu tà, bổ chính
Kết hợp Tây Y (kiểm soát triệu chứng cấp tính) và Đông Y (điều trị gốc bệnh, phòng tái phát) là phương án tối ưu nhất cho bệnh ho mãn tính.
Phương pháp điều trị tại Thái Y Viện
Châm cứu trị ho
Kích thích các huyệt đạo đặc hiệu để thông phế khí, hóa đàm, giảm ho. Kết hợp điện châm để tăng cường hiệu quả điều trị.
Phế Du (BL13)
Đưa kinh khí vào tạng Phế, trị lao phổi, viêm phổi, viêm khí quản, hen suyễn.
Xích Trạch (LU5)
Huyệt Hợp của kinh Phế, có tác dụng thanh phế nhiệt, trừ đàm.
Trung Phủ (LU1)
Huyệt Mộ của Phế, khai thông khí phế, giảm tức ngực.
Hợp Cốc (LI4)
Giải biểu tán phong, khu phong tán hàn, thông kinh hoạt lạc.
Khổng Tối (LU6)
Huyệt Khích của kinh Phế, có tác dụng cầm máu, giảm ho cấp.
Thiên Đột (CV22)
Hạ khí tiêu đàm, thông lợi hầu họng, trị ho do đàm trệ.
Xoa bóp bấm huyệt
Day ấn huyệt Phế Du, Định Suyễn, Thái Uyên để thư giãn phế hệ, giảm tức ngực và ho. Kỹ thuật xoa bóp vùng ngực và lưng 10-15 phút mỗi ngày giúp cơ thể cải thiện lưu thông khí huyết.
Thuốc thang gia giảm
Bài thuốc dân gian hỗ trợ
Mật ong chanh ấm
Thành phần
- 1 thìa mật ong nguyên chất
- Nửa quả chanh vắt lấy nước
- 200ml nước ấm (không sôi)
Cách dùng
Uống vào buổi sáng khi bụng đói hoặc buổi tối trước khi ngủ.
Ghi chú: Không dùng cho trẻ dưới 1 tuổi. Nước quá nóng sẽ phá hủy dưỡng chất của mật ong.
Lá hẹ hấp đường phèn
Thành phần
- 1 nắm lá hẹ tươi, rửa sạch, cắt nhỏ
- 2 thìa đường phèn
Cách dùng
Hấp cách thủy 15-20 phút, uống nước ấm. Dùng 2-3 lần/ngày.
Ghi chú: Rất phù hợp cho trẻ em bị ho. An toàn, dễ uống.
Tắc hấp mật ong
Thành phần
- 3-4 quả tắc (quất) tươi
- 2 thìa mật ong
- Chút muối
Cách dùng
Hấp cách thủy 20 phút, uống nước khi ấm.
Ghi chú: Giảm ho, kháng viêm, thông họng hiệu quả.
Trà gừng tươi
Thành phần
- 3-4 lát gừng tươi
- 300ml nước sôi
- Mật ong tùy khẩu vị
Cách dùng
Hãm 10 phút, uống ấm 2-3 lần/ngày.
Ghi chú: Phù hợp cho ho do phong hàn. Không dùng cho thể phong nhiệt.
Phòng ngừa bệnh ho
Giữ ấm cơ thể
Đặc biệt vùng cổ và ngực khi trời lạnh hoặc giao mùa.
Uống đủ nước
Giúp niêm mạc hô hấp không bị khô, tối thiểu 1,5-2 lít/ngày.
Ăn uống lành mạnh
Bổ sung Vitamin C, thực phẩm bổ phế: lê, mật ong, hạt sen.
Tránh khói bụi, thuốc lá
Đeo khẩu trang khi ra ngoài, tránh môi trường ô nhiễm.
Ho là triệu chứng phổ biến nhưng không vì thế mà chủ quan. Điều trị sớm, đúng thể bệnh sẽ tránh được tình trạng ho mãn tính. Kết hợp Đông Y và Tây Y là hướng đi an toàn và hiệu quả nhất.
Bạn đang bị ho kéo dài chưa khỏi?
Đội ngũ Thầy thuốc giàu kinh nghiệm tại Thái Y Viện sẵn sàng bắt mạch, xác định thể bệnh và kê toa cá nhân hóa cho bạn.